Kaders en werkwijze
Aanleiding
In 2017 is het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland (hierna: kwaliteitskader) gepubliceerd. Het kwaliteitskader geeft professionals en zorgorganisaties een eenduidig beeld van wat onder goede palliatieve zorg en ondersteuning wordt verstaan en helpt bij het ontwikkelen van beleid op dit gebied.
In 2022 is in opdracht van de Stuurgroep van het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II gestart met de evaluatie van het kwaliteitskader. Uit de evaluatie blijkt dat toepassing van het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland een belangrijke bijdrage levert aan goede zorg voor patiënten in de laatste levensfase. Respondenten van de knelpunteninventarisatie gaven aan geen onderwerpen te missen in het huidige kwaliteitskader. Een algehele inhoudelijke actualisatie van het kwaliteitskader is daarom nog niet aan de orde. In het adviesrapport van de evaluatie is een aanbeveling opgenomen om het kader op gespecificeerde punten te actualiseren en afspraken te maken voor toekomstig onderhoud.
Werkwijze
De gemandateerde werkgroep, bestaande uit vertegenwoordiging van zorgprofessionals, patiënten en zorgverzekeraars, is op 6 mei 2025 voor de eerste maal bijeengekomen. De uitkomsten van de evaluatie en de aandachtspunten die de afgelopen jaren zijn binnengekomen bij Stichting PZNL zijn de basis voor deze actualisatie.
De belangrijkste punten waarop het kwaliteitskader is geactualiseerd, zijn:
Inhoudelijk
- Signaleren en markeren
- Ethisch handelen
- Persoonlijke balans voor zorgprofessionals (aanpassingen in de paragrafen Kernwaarden en principes, Verlies en rouw, Deskundigheid en Kwaliteitsmanagement en wetenschappelijke onderzoek)
Structuur
- De indeling is aangepast om het kwaliteitskader voor de gebruiker toegankelijker te maken
- Tabbladen zijn toegevoegd met linken naar de richtlijnen, meetinstrumenten, kinderpalliatieve zorg en patiënteninformatie (op B1-niveau)
Terminologie
- Gezamenlijke besluitvorming is vervangen door samen beslissen
- Individueel zorgplan is vervangen door proactief zorgplan
- Expert palliatieve zorg is verwijderd
- Generalist is vervangen door zorgprofessional
- Specialist palliatieve zorg is vervangen door in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessional
- De term 'behandelaar' vervangt 'behandelend arts', vooruitlopend op nadere duiding van het regiebehandelaarschap, met expliciete aandacht voor de rol van verpleegkundig specialisten en physician assistants; dit is ook doorgevoerd voor hoofdbehandelaar
- Afhankelijk van de omstandigheden en de verblijfplaats van de patiënt, kan nu ook een verzorgende optreden als centrale zorgverlener. Dit is toegevoegd. Overige begrippen die zijn aangepast zijn: levensbedreigende aandoening en toenemende kwetsbaarheid, meetinstrument, PaTz, palliatief redeneren, palliatieve fase, palliatieve zorg, proactieve zorgplanning, rouw, surprise question en zelfverwezenlijking
- Toegevoegd zijn de begrippen consultatie, complexe casuïstiek, markeren, passende zorg, professional in het sociaal domein, zelfzorg en zingeving
Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland beschrijft wat goede zorg en ondersteuning is, ongeacht de financieringsbron, zoals de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), het Zorgprestatiemodel ggz (ZPM), aanvullende verzekeringen of eigen betalingen. Opname van de beschreven zorg in het kwaliteitskader betekent niet dat deze zorg altijd verzekerde zorg is.
De werkgroep heeft 12 maanden aan de actualisatie gewerkt. Alle teksten zijn zorgvuldig besproken, zowel schriftelijk als tijdens plenaire bijeenkomsten. Het concept is op 29 oktober 2025 ter becommentariëring aangeboden aan wetenschappelijke, beroeps- en patiëntenverenigingen en koepelorganisaties. Het kwaliteitskader is inhoudelijk vastgesteld op 17 juli 2026. Tenslotte is het kwaliteitskader ter autorisatie/instemming gestuurd naar de betrokken verenigingen/organisaties.