3. Kernwaarden en principes

Palliatieve zorg richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten en hun naasten bij een levensbedreigende aandoening of toenemende kwetsbaarheid. Door vroegtijdige signalering en zorgvuldige behandeling worden fysieke, psychische, sociale en spirituele problemen voorkomen of verlicht. Gedurende het gehele ziekteproces staan het behoud van autonomie, goede informatievoorziening en de keuzevrijheid van de patiënt centraal.   

Palliatieve zorg heeft de volgende kenmerken: 

• de zorg kan gelijktijdig met ziektegerichte behandeling worden verleend 
• de bij de patiënt betrokken professionals en vrijwilligers werken samen als een interdisciplinair team in nauwe samenwerking met de patiënt en de naasten en stemmen zorg en ondersteuning zoveel mogelijk af op door de patiënt gestelde waarden, wensen en behoeften 
• de centrale zorgverlener coördineert de zorg ten behoeve van de continuïteit
• waar nodig worden zorgprofessionals ondersteund door in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessionals 
• de wensen van de patiënt en de naasten omtrent waardigheid worden gedurende het beloop van de ziekte of kwetsbaarheid, tijdens het stervensproces en na de dood erkend en gesteund. 

Onderstaande kernwaarden beschrijven wat wezenlijk is voor goede zorg in de palliatieve fase. De principes vormen de bijbehorende leidraad voor de houding en het handelen van zorgprofessionals om deze waarden gezamenlijk waar te maken.  

Kernwaarden

Ieder mens is uniek. Zorg wordt geboden met respect voor de autonomie van de patiënt en wordt afgestemd op de eigenheid en de kwaliteit van leven, zoals elk mens deze voor zichzelf definieert of ervaart. Effectieve zorg vereist dat de geboden ondersteuning aansluit bij de bereidheid van de patiënt en naasten. De uitvoering hiervan vindt plaats binnen de grenzen van wat zorgtechnisch en organisatorisch mogelijk is.

De zorgprofessional gaat met de patiënt en de naasten een relatie aan gebaseerd op wederzijds respect en integriteit. Of de zorg nu thuis, in het ziekenhuis of in een instelling plaatsvindt: de omgeving is zo ingericht dat de patiënt zich veilig, gezien en gehoord voelt.

De zorg wordt afgestemd op de (inter)persoonlijke, culturele en levensbeschouwelijke normen, waarden, wensen en behoeften rondom leven, ziek zijn en sterven van de patiënt en de naasten. 

De zorgprofessional heeft oog voor de grote impact die de confrontatie met de naderende dood heeft voor de patiënt en diens naasten. De zorgprofessional beseft dat dit invloed kan hebben op hoe iemand naar zichzelf en zijn leven kijkt, hoe iemand zich gedraagt, de balans opmaakt en dat wat van waarde is, herwaardeert.  

Principes

De patiënt of diens (wettelijk) vertegenwoordiger heeft regie over de zorg en bepaalt welke naasten en professionals op welke wijze bij het proces betrokken zijn. De zorg en aandacht is empathisch en steeds gericht op zowel de patiënt als de naasten.  

Alle zorg wordt verleend op een manier die: 

• veiligheid en geborgenheid biedt, zonder oordeel, dwang, discriminatie of intimidatie 
• ruimte biedt voor zelfverwezenlijking 
• geen onnodig risico of last oplevert 
• continuïteit biedt 
• onnodige herhaling voorkomt 
• privacy en vertrouwelijkheid borgt 
• in lijn is met (landelijke) wet- en regelgeving 

Effectieve communicatie vormt, in combinatie met samen beslissen en proactieve zorgplanning, de basis voor de zorgverlening, waarin de patiënt en de naasten centraal staan. 

De zorg is multidimensioneel van aard en heeft aandacht voor het welbevinden op zowel de fysieke, psychische, sociale en zingeving/spirituele dimensie van het individu. 

De geboden zorg komt zo goed als mogelijk tegemoet aan de waarden, wensen, behoeften en omstandigheden van de patiënt en de naasten. 

Samen met de patiënt en de naasten wordt voor de fysieke, psychische, sociale en zingeving/spirituele dimensie proactief geïnventariseerd en vastgelegd voor welke situaties:  

• volstaan kan worden met alledaagse aandacht 
• behoefte bestaat aan begeleiding of behandeling 
• crisisinterventie noodzakelijk is 

Palliatieve zorg wordt in principe interdisciplinair geleverd. Professionals en vrijwilligers vormen een persoonlijk en dynamisch team in nauwe samenwerking met de patiënt en de naasten. Waar nodig laten zorgprofessionals zich adviseren of ondersteunen door in palliatieve zorg gespecialiseerde zorgprofessionals. 

De zorg wordt geleverd volgens de stand van de wetenschap en praktijk. Dit betekent dat behandelingen primair zijn gebaseerd op het best beschikbare wetenschappelijke bewijs (evidence-based). Bij het ontbreken hiervan, wordt zorg verleend op basis van professionele consensus en ervaringen (practice-based). 

Professionals en vrijwilligers zijn zich bewust van de mogelijke persoonlijke impact van het leveren van palliatieve zorg. Zij reflecteren op hun eigen houding en handelen en hebben oog voor hun persoonlijke balans. Zij dragen daarin zorg voor zichzelf en voor hun collega's.