5.7 Mantelzorg

Mantelzorgers spelen een belangrijke rol in het bieden van ondersteuning en zorg aan de patiënt, ongeacht of deze thuis, in een ziekenhuis, verpleeghuis of in een hospice verblijft. Een goede samenwerking tussen zorgprofessionals, professionals in het sociaal domein, en vrijwilligers met de mantelzorgers houdt rekening met verschillende rollen die een mantelzorger kan vervullen: als naaste, schaduwpatiënt, zorgprofessional, verzorger en expert (over het leven van de patiënt). Welke rol het meest prominent is, kan van tijd tot tijd en van situatie tot situatie verschillen. 

Het vervullen van de mantelzorgrol kan weliswaar voldoening geven, maar is vaak fysiek en psychisch belastend. Mantelzorgers hebben behoefte aan begeleiding, voorlichting, advies en ondersteuning voor en na het overlijden van de patiënt. Specifieke aandacht van de professionals en vrijwilligers voor de individuele waarden, wensen en behoeften van de mantelzorger stelt deze in staat diens rol beter te vervullen en vermindert stress bij de mantelzorger.

1. De mantelzorger en diens verantwoordelijkheden worden door de patiënt en de naasten in samenspraak met de professional benoemd. Daarbij wordt vastgesteld wie als wettelijk vertegenwoordiger optreedt, mocht de patiënt daar zelf niet meer toe in staat zijn. Deze afspraken worden door de hoofdbehandelaar of centrale zorgverlener vastgelegd in het proactief zorgplan en in de loop van het ziekteproces geëvalueerd en zo nodig bijgesteld.
2. De mantelzorger wordt in zijn/haar rol als zorgprofessional geïnformeerd over de situatie van de patiënt en hoe de mantelzorger de patiënt daarin kan ondersteunen. Om de mantelzorger bij te staan in het plannen en bieden van de zorg, wordt de mantelzorger, afgestemd op diens behoeften, voorzien van informatie en relevante ondersteuningsmogelijkheden (bijvoorbeeld inzet van thuiszorg, vrijwilligers, respijtzorg).
3. De professional besteedt apart aandacht aan de draagkracht/draaglast van de mantelzorger in zijn/haar rol als naaste en biedt ondersteuning om mogelijke overbelasting te voorkomen of te verminderen. Geïnventariseerd wordt hoe aan de waarden, wensen en behoeften van de mantelzorger tegemoet kan worden gekomen.
4. De mantelzorger wordt gestimuleerd tot zelfzorgactiviteiten om stress te verminderen en welzijn en veiligheid te bevorderen, zodat de mantelzorger in staat blijft om een bijdrage te leveren aan de zorg.